 |
Nie żyje się, nie kocha się, nie umiera się - na próbę.
Jan Paweł II
|
|
|
|
| |

|
|
|
| Chorał
gregoriański |
Chorał
gregoriański jest
to jednogłosowy śpiew liturgiczny w Kościele rzymskokatolickim.
Nazwa pochodzi od imienia Papieża Grzegorza Wielkiego, który
według tradycji zebrał i usystematyzował melodie chorału ( w
latach 590 – 604).
Cechy
chorału gregoriańskiego:
- jednogłosowość
-
ametryczność – brak określonego metrum i związanych z
nimi
taktów w utworze
- melizmatyczność –
wykonywanie kilku dźwięków na
jednej sylabie
-
a cappella- śpiew bez towarzyszenia instrumentu
-
teksty w jęz. łacińskim
- tonalność oparta na 8
skalach modalnych, kościelnych;
cisła diatonika
-
odpowiednia notacja: litery, neumy, klucze
-
spokojny, dostojny charakter
-
brzmienie ascetyczne
|
 |
|
Podział chorału
gregoriańskiego
na śpiewy mszalne o pozamszalne:
MSZALNE:
części
stałe Mszy(ordinarium
missae):
- Kyrie (tekst w jęz. Greckim)
-
Gloria
-
Credo
-
Sanctus (zawiera „Benedictus“)
-
Agnus die – dodane w XI wieku
i części zmienne Mszy (propium
missae):
- Introitus (śpiew na
rozpoczęcie)
-
Graduale (psalm)
-
Alleluja
-
Offertorium (śpiew na przygotowanie darów)
-
Communio (śpiew na Komunię).
POZAMSZALNE
Officja
(Nabożeństwa, liturgia
godzin, godziny kanoiczne)
-
-Jutrznia
(przed
wschodem słońca, odprawiana jeszcze w nocy)
-
- Laudes (od laudare
– chwalić o brzasku)
-
Pryma (o wschodzie słońca) -
- Tercja ( o 9.00)
-
Seksta (po południu)
-
Nona ( ok. 15.00)
-
Nieszpory 8 o zachodzie słońca)
-
Kompleta ( przed udaniem się na spoczynek)
Głównym
elementem tych nabożeństw są: psalmy, hymny, antyfony, responsoria.
Psalmodia
gregoriańska – uwagi
wykonawcze:
Podstawową techniką wykonania
psalmodii jest melorecytacja (śpiew na jednym tonie) w tempie ok.
dwóch ósemek ( wg dzisiejszej notacji) na
sekundę. Rytm wyznaczając akcenty wyrazowe.
Każdy
tonus rozpoczyna się intonacją zwaną initium. Spiewając psalm
responsoryjny można (ale nie trzeba) wykonać ją w pierwszym wersecie
każdej zwrotki.
Jeśli
pierwszy ton wersetu jest długi, bywa dzielony na dwa odcinki tzw.
fleksą.W tym miejscu obniża się jedną lub dwie ostatnie nuty o sekundę
lub tercję. Po fleksie ( w tekście w księgach liturgicznych jest ona
zaznaczona wydłużonym krzyżykiem) bierze się krótki oddech
(tzw.“kradziony“) i natychmiast podejmuje się
dalszy śpiew.
Pierwszą
część wersetu kończy kadencja zwana mediantą ( w tekście oznaczona
gwiazdką). Po mediancie w śpiewie chóralnym następuje
przerwa odpowiadająca czasowo ćwierćnucie w dzisiejszej notacji.
Druga
część wersetu kończy kadencja zwana finalis.
Graduał
w
liturgii katolickiej – część Mszy obejmująca
krótkie
wyjątki z psalmów czytane lub śpiewane tuż po lekcji, to
śpiew pomiędzy czytaniami w formie psalmodii z refrenem.
„Spiew
gregoriański od VIII
lub IX wieku prawie we wszystkich krajach chrześcijańskiej Europy
zyskał pomoc i ozdobę w postaci towarzyszącej mu gry na
organach“
(Pius XI – Encyklika Musicae sacrae discipline –
25.12.1955 r.)
Wprowadzenie
teologiczno-pastoralne do Lekcjonarza Mszalnego (1981 r.):
19. Psalm responsoryjny, zwany
także graduałem, będąc „integralną częścią liturgii
słowa“, ma wielkie znaczenie liturgiczne i pastoralne.
Dlatego też wierni powinni być ustawicznie pouczani o przyjmowaniu
słowa Boga przemawiającego w psalmach oraz o tym, jak psalmy stają się
modlitwą Kościoła.
20.
Psalm responsoryjny winien być z zasady śpiewany. Można stosować dwa
sposoby śpiewania psalmu po pierwszym czytaniu: sposób
responsoryjny i sposób ciągły. Sposób
responsoryjny, któremu w miarę możliwości należy przyznać
pierwszeństwo, polega na tym, że psałterzysta lub kantor śpiewa wersety
psalmu, całe zaś zgromadzenie uczestniczy przez powtarzanie odpowiedzi
( responsum). Sposób ciągły polega na tym, że cały fragment
psalmu jest śpiewany bez odpowiedzi ze strony wspólnoty,
która tylko słucha śpiewu, albo przez psałterzystę lub
kantora, albo przez wszystkich.
Należy
jeszcze podkreślić, że
psalm, ze swej natury, domaga się formy śpiewanej, i choć przepisy
liturgiczne dopuszczają jego recytowanie, w każdej uroczystej
Liturgii winien być wykonany śpiewem.
Instrukcja
Episkopatu Polski
zabrania zastępowania śpiewu międzylekcyjnego i śpiewu przed
Ewangelią pieśniami, choćby nawet miały
„imprimatur“ władzy
kościelnej (IEP 13)
zamknij
|
|
|
|
|
|
Rok
liturgiczny
W ciągu rocznego cyklu
Kościół wspomina całe Mis -
terium Chrystusa - od momentu
Wcielenia przez zesłanie Ducha św. aż po oczekiwanie na ponowne
przyjście Chrystusa na końcu czasów.
Słońcem Roku kościelnego jest sam
Jezus Chrystus:
historyczny - w przeżywanych
tejemnicach pobytu
Jego na naszej ziemi, w dziele
zbawienia; mistyczny - poprzez łaskę i słowa swojej Ewangelii,
którą roz -
dziela; eucharystyczny - kiedy na
naszych ołtarzach
składa się za rodzaj ludzki jako
żertwa ofiarna; nie -
ustannie ponawiając ofiarę Golgoty.
Dlatego każdy dzień liturgiczny koncentruje się przy stole ofiarnym
ołtarza. Tam się wypełnia codzienna liturgia Kościoła.
|
|
Psalmy
Dawidowe,
psalm responsoryjny podczas Eucharystii.
Słowo
"psalm" oznacza pieśń śpiewaną przy wtórze instrumentu
muzycznego. My najczęściej,
jako uczestnicy Liturgii Mszy św., spotykamy się z psalmem,
który nazywamy
"responsoryjnym".Są to psalmy zaczer- pnięte z Księgi Pisma św. St.
Testamentu.
Czytając psalmy
zauważamy jak różnorodna jest ich treść. Zawierają wszystko,
czym żyła dusza
pobożnego Izraelity: podziw dla wielkości Boga przejawiającej się w
Jego
dziełach,radość z Jego chwały, wdzięczność za doznane dobrodziejstwa
Boże,
smutek w chorobie czy w chwilach prześladowania, poczucie winy i
nadzieja na
pomoc i zmiło -
wanie Boże.
Izraelici zawarli w Psalmach wspomnienia świetnych momentów
swojej
przeszłości, wyśpiewali w nich swoje triumfy, ale także skarżyli się
przed
Bogiem, gdy ponosili klęski, wyrazili swoje nadzieje na szczęśliwą
przyszłość
pod opieką Jahwe.
|
PSALMISTA,
PSALTERZYSTA,
KANTOR PSALMU - to ten, który śpiewem wyznaje
wiarę.
(Synod w
Toledo, 398 r.)
Funkcja psałterzysty ma
swój rodowód w liturgii hebrajskiej, w
której
wykonywano psalm m.in. na sposób responsoryjny - solista
(kantor)
wykonywał główną część śpiewu, wszystkie wiersze psalmu, a
lud
przy - słuchiwał się tekstom w milczeniu, od czasu do czasu włączał się
czynnie powtarzając całość lub część usłyszanego przed chwilą wiersza
albo ograniczał się jedynie do odpowiadania w krótkich
aklamacjach: Amen, Alleluja, Hosanna.
W liturgii rzymskiej funkcja kantora znana była od IV w.
Wówczas
nazy - wano go "lektorem". W V w. prezbiter ustanawiając kantora
mówił:
"Zobacz, abyś w
to, co śpiewasz ustami, wierzył sercem;
i w to, co wierzysz sercem, potwierdzał czynami."
|
 |
|
W
czwartek, 6.11.br. o godz. 19:00 rozpoczął się po raz pierwszy w naszej
Misji kurs kantora psał -
terzysty. W kursie bierze udział 18
osób.
Po wspólnej modlitwie poprowadzonej przez ks. Proboszcza i
Jego
słowie zachęty, by te spotkania przyniosły obfity owoc, uczestnicy
zapoznali się z krótką historią funkcji psałterzysty.
Po teorii nadszedł czas na ćwiczenie melodii psalmu i pierwsze zadanie
domowe.
Ojcze,Stwórco
Wszechświata, poślij Ducha swojego,
Aby serca rozpalił ogniem czystej
miłości.
Synu, Słowo Wcielone, spełnij teraz
zapowiedź:
Daj nam Ducha Prawdy, samych nas nie
zostawiaj.
Duchu, Spójnio jedności, przyjdź i
naucz nas
prawdy,
Bądź nam światłem
nadziei, prowadź
drogą pokoju.
|
|
|
Kurs kantora psalmu
|
W czwartek, 6 listopada 2008 r. zapraszamy na kurs kantora -
psałterzysty (kantor śpiewający psalm responsoryjny w Liturgii Słowa).
Kurs rozpocznie się o godz.19:00 w Galerii pod Bazyliką.
Do udziału w kursie zapraszamy osoby posiadające słuch muzyczny,
umiejętności wokalne i pragnące
czynnie włączyć się w Służbę Liturgiczną. Celem kursu jest
przygotowanie liturgiczne, biblijne
i muzyczne do posługi psałterzysty.
Spotkania odbywać się będą w czwartki: 6;13;27 listopada 2008
r.
4;11
grudnia 2008 r.
8;15;29
stycznia 2009 r. od godz.19:00 - 20:00
|
|
|
|